Bùn sau ép còn ướt, máy ép chạy lâu hơn, khối lượng bàn giao tăng dù sản xuất ít thay đổi là những tình trạng khiến doanh nghiệp khó kiểm soát chi phí. Trong khi đó, một số đơn vị còn chưa rõ bùn đang thuộc nhóm chất thải nào, có cần phân định hay bổ sung hồ sơ trước khi chuyển giao không.
Hai nhóm vấn đề này cần được xem xét riêng, nhưng đều ảnh hưởng đến cách doanh nghiệp tổ chức quản lý và xử lý bùn thải.
Chi phí bùn thải tăng, cần làm rõ những gì?
Trước khi đề xuất hướng xử lý, cần xem xét cả hiện trạng vận hành và hồ sơ quản lý bùn thải. Đây cũng là hai nội dung Nanoen trao đổi với doanh nghiệp khi tiếp nhận yêu cầu, dựa trên tình trạng thực tế và tài liệu hiện có:
-
Về kỹ thuật: Đối chiếu hoạt động sản xuất với lượng bùn phát sinh; kiểm tra hóa chất, chế độ xả bùn, lưu chứa, thiết bị ép và độ ẩm bùn sau ép. Qua đó, xác định những công đoạn cần kiểm tra hoặc điều chỉnh trước khi xem xét đầu tư thêm thiết bị.
-
Về tư vấn quản lý bùn thải: Rà soát nguồn phát sinh, hồ sơ và kết quả phân tích hiện có để tư vấn yêu cầu phân định, những thông tin cần bổ sung và phương án quản lý phù hợp với từng cơ sở.
Từ kết quả rà soát, Nanoen sẽ tiến hành trao đổi với doanh nghiệp về phần việc cần ưu tiên, cơ sở đề xuất và bước thực hiện tiếp theo.
Doanh nghiệp đang vướng về hồ sơ có thể tham khảo thêm hướng dẫn phân định bùn thải. Trong bài viết này, Nanoen tập trung phân tích những nguyên nhân khiến chi phí bùn thải tăng và cách kiểm tra từ thực tế vận hành.
Chi phí xử lý bùn thải tăng chưa chắc do lượng bùn tăng
Tổng chi phí không chỉ phụ thuộc vào lượng chất rắn phát sinh mà còn liên quan đến lượng nước trong bùn, số chuyến thu gom, đơn giá tiếp nhận và khả năng tách nước tại nhà máy.
Nếu bùn sau ép ướt hơn trước, cùng một lượng chất rắn có thể tạo ra khối lượng bùn giao đi lớn hơn. Ngược lại, nếu sản lượng và tải lượng ô nhiễm tăng, lượng bùn nhiều hơn có thể là kết quả bình thường của quá trình xử lý.
Muốn xác định đúng nguyên nhân, cần tách ba yếu tố: lượng chất rắn thực sự phát sinh, lượng nước còn trong bùn và chi phí thu gom bên ngoài nhà máy.
1. Tải lượng đầu vào hoặc lượng hóa chất đã tăng
Khi nhà máy tăng sản lượng, thay đổi nguyên liệu hoặc tăng tần suất vệ sinh, tải lượng ô nhiễm có thể tăng dù lưu lượng nước thải không thay đổi nhiều. Doanh nghiệp cần đối chiếu thời điểm chi phí bắt đầu tăng với sản lượng, số ca, lưu lượng và chất lượng nước đầu vào. Nếu lượng bùn tăng tương ứng với tải đầu vào, nguyên nhân không chỉ nằm ở công đoạn ép bùn.
Các công đoạn keo tụ, tạo bông hoặc điều chỉnh pH cũng có thể làm phát sinh thêm chất rắn. Có trường hợp doanh nghiệp tăng hóa chất để ứng phó với nước đầu vào biến động hoặc lắng kém, nhờ đó cải thiện tình hình trước mắt nhưng lại làm tăng lượng bùn.
Không nên tự ý cắt hóa chất để giảm chi phí. Mọi điều chỉnh cần dựa trên hiện trạng và được theo dõi cùng chất lượng nước đầu ra.
2. Bùn sau ép đang chứa nhiều nước hơn
Khối lượng bùn đưa đi xử lý không chỉ gồm chất rắn mà còn có phần nước còn giữ lại sau quá trình ép. Vì vậy, khi bùn sau ép ướt hơn, doanh nghiệp có thể phải tăng số chuyến thu gom hoặc trả chi phí xử lý cao hơn dù lượng chất rắn thực tế không tăng nhiều.
Dấu hiệu thường gặp là hoạt động sản xuất tương đối ổn định nhưng bánh bùn mềm hơn, dễ rỉ nước, thời gian ép kéo dài hoặc khối lượng bùn bàn giao tăng.
Tình trạng này có thể liên quan đến:
-
Bùn cấp vào máy ép còn loãng;
-
Liều lượng hoặc loại chất hỗ trợ tách nước chưa phù hợp;
-
Vải lọc, lưới lọc hoặc khe thoát nước bị bám cặn;
-
Bơm cấp bùn và chu kỳ ép chưa được điều chỉnh phù hợp;
-
Tính chất bùn đầu vào đã thay đổi.
Doanh nghiệp chưa nên kết luận máy ép thiếu công suất chỉ vì bùn sau ép còn ướt. Trước khi đầu tư thiết bị mới, cần kiểm tra đặc tính bùn, khả năng làm đặc, hóa chất hỗ trợ và chế độ vận hành của thiết bị hiện hữu.
Nếu nguyên nhân nằm ở bùn đầu vào hoặc cách vận hành, việc thay máy có thể làm tăng chi phí đầu tư nhưng khối lượng bùn giao đi không giảm đáng kể.
3. Chế độ xả, lưu chứa và ép bùn chưa phù hợp
Xả bùn giúp kiểm soát lượng vi sinh trong hệ thống xử lý sinh học. Nếu xả không phù hợp với tải lượng thực tế, bùn có thể tích tụ trong bể sinh học và bể lắng, dẫn đến lắng chậm, bùn nổi hoặc chất lượng nước đầu ra dao động. Ngược lại, xả quá nhiều có thể làm giảm lượng vi sinh cần thiết.
Bể chứa nhỏ, máy ép hoạt động gián đoạn hoặc lịch ép không đồng bộ với lịch xả cũng có thể làm tăng số chuyến thu gom. Vì vậy, cần xem đồng thời dung tích bể chứa, lịch xả, thời gian ép và khối lượng mỗi lần bàn giao.
Nếu lượng bùn tăng kèm lắng kém, bùn nổi hoặc nước đầu ra dao động, doanh nghiệp có thể tham khảo bài Ổn định vận hành hệ thống xử lý nước thải.
4. Chi phí tăng nhưng nguyên nhân nằm ngoài hệ thống
Nếu lượng bùn và hoạt động sản xuất tương đối ổn định nhưng tổng chi phí vẫn tăng, doanh nghiệp cần kiểm tra đơn giá tiếp nhận, chi phí vận chuyển, tải trọng mỗi chuyến, lịch thu gom và các khoản phí phát sinh.
Chi phí cũng có thể thay đổi khi dòng bùn phải thực hiện thêm bước kiểm nghiệm hoặc áp dụng phương thức quản lý khác. Đây là vấn đề liên quan đến căn cứ pháp lý và chuyển giao chất thải, không phản ánh trực tiếp hiệu quả vận hành của hệ thống.
Nhận diện nhanh nguyên nhân chi phí bùn tăng
Doanh nghiệp nên xem xét lại khi xuất hiện những thay đổi như:
-
Chi phí tăng qua nhiều kỳ nhưng chưa giải thích được.
-
Khối lượng bùn bàn giao không tương ứng với tình hình sản xuất.
-
Công đoạn xử lý bùn thường xuyên gây gián đoạn hoặc phát sinh thêm công việc.
-
Chưa rõ hồ sơ và phương thức quản lý bùn hiện tại đã phù hợp hay chưa.
Một biểu hiện có thể liên quan đến nhiều nguyên nhân, mỗi cơ sở cũng có điều kiện vận hành khác nhau. Việc áp dụng cách xử lý của đơn vị khác chưa chắc mang lại kết quả tương tự.
Trước khi thay thiết bị hoặc cải tạo hệ thống, chủ đầu tư cần làm rõ phần việc thực sự cần thiết. Việc này cần kết hợp trao đổi với người phụ trách, xem xét tài liệu hiện có và khảo sát khi cần, để đề xuất phù hợp với tình trạng của doanh nghiệp.
Doanh nghiệp nên rà soát theo trình tự nào?
Bước 1: Kiểm tra hóa đơn và dữ liệu bàn giao
Đối chiếu phiếu cân, số chuyến, đơn giá và các khoản phát sinh để xác định chi phí tăng do khối lượng bùn hay do cách tính phí.
Bước 2: Phân biệt chất rắn tăng hay nước trong bùn tăng
So sánh khối lượng bùn ướt với độ ẩm hoặc tỷ lệ chất rắn. Nếu lượng chất rắn không thay đổi nhiều nhưng bùn giao đi nặng hơn, cần tập trung kiểm tra công đoạn làm đặc và tách nước.
Bước 3: Truy ngược về sản xuất và từng công đoạn
Đối chiếu sản lượng, lưu lượng, đặc tính nước đầu vào và đầu ra, lượng hóa chất, chế độ xả bùn, thời gian ép và tình trạng thiết bị.
Bước 4: Điều chỉnh có kiểm soát
Mỗi lần chỉ nên thay đổi một nhóm yếu tố và theo dõi cả lượng bùn lẫn chất lượng nước. Nếu thay đổi nhiều yếu tố cùng lúc, doanh nghiệp sẽ khó xác định giải pháp nào thực sự mang lại hiệu quả.
Ngoài tổng chi phí theo tháng, nên theo dõi thêm chi phí bùn trên mỗi mét khối nước thải hoặc trên một đơn vị sản phẩm. Chỉ số này giúp phân biệt chi phí tăng do sản xuất tăng với chi phí tăng do hiệu quả vận hành suy giảm.
Khi nào cần xem xét cải tạo hoặc nâng công suất?
Chi phí bùn tăng chỉ là một dấu hiệu cần rà soát, không phải bằng chứng duy nhất cho thấy toàn bộ hệ thống đã quá tải.
Doanh nghiệp nên xem xét cải tạo khi tải đầu vào tăng, các công đoạn thường xuyên hoạt động sát giới hạn, bể chứa liên tục đầy, thiết bị tách nước không đáp ứng hoặc chất lượng nước đầu ra dao động.
Nếu nguyên nhân chủ yếu là bùn quá ướt, hóa chất chưa phù hợp hoặc lịch thu gom chưa tối ưu thì xây thêm bể chưa chắc là giải pháp cần thiết.
Xem thêm: Nâng công suất hệ thống xử lý nước thải khi không thể mở rộng mặt bằng
Kiểm soát chi phí bùn thải bắt đầu từ việc xác định đúng nguyên nhân. Khi đối chiếu dữ liệu vận hành với khối lượng bàn giao và hồ sơ hiện có, doanh nghiệp sẽ có cơ sở xác định cần điều chỉnh công đoạn nào, bổ sung thông tin gì và có thực sự cần đầu tư thêm hay không.
Doanh nghiệp đang gặp tình trạng bùn sau ép còn ướt, chi phí xử lý tăng hoặc chưa rõ yêu cầu phân định và hồ sơ quản lý bùn thải có thể liên hệ Nanoen qua hotline 0941.777.519 để trao đổi hiện trạng và được tư vấn phần việc cần thực hiện.
Câu hỏi thường gặp
Chi phí xử lý bùn tăng có đồng nghĩa hệ thống bị quá tải không?
Không. Nguyên nhân có thể đến từ tải đầu vào, hóa chất, độ ẩm bùn, thiết bị tách nước, lịch thu gom hoặc đơn giá. Doanh nghiệp cần đối chiếu dữ liệu trước khi kết luận.
Có nên giảm lượng bùn xả để tiết kiệm chi phí không?
Không nên tự ý giảm. Xả bùn không phù hợp có thể làm bùn tích tụ, lắng kém và ảnh hưởng đến chất lượng nước sau xử lý.
Nanoen
CÔNG TY TNHH XÂY DỰNG - CÔNG NGHỆ MÔI TRƯỜNG NANO
Địa chỉ: 661E/29 đường Võ Văn Kiệt, phường Long Tuyền, thành phố Cần Thơ
Hotline: 0941 777 519 - 0907 803 678 - 0901 229 798
Email: nanoentech@gmail.com
Facebook: www.facebook.com/nanoentech
