Doanh Nghiệp Cần Thực Hiện Phân Định Bùn Thải Như Thế Nào Theo QCVN 07:2025/BTNMT?

Bùn thải phát sinh từ hệ thống xử lý nước thải công nghiệp là loại chất thải cần được quản lý chặt chẽ do có khả năng chứa các thành phần ô nhiễm và yếu tố nguy hại. Theo Luật Bảo vệ môi trường 2020 và các văn bản hướng dẫn thi hành (Thông tư 02/2022/TT-BTNMT, Nghị định 45/2022/NĐ-CP), bùn thải không mặc nhiên được xác định là chất thải nguy hại, mà phải được phân định dựa trên ngưỡng nguy hại theo quy chuẩn kỹ thuật quốc gia để làm cơ sở quản lý phù hợp.

Trong giai đoạn trước đây, việc phân định bùn thải thường được thực hiện căn cứ theo các quy chuẩn kỹ thuật gồm:

• QCVN 07:2009/BTNMT – Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về ngưỡng chất thải nguy hại;

• QCVN 50:2013/BTNMT – Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về ngưỡng nguy hại đối với bùn thải từ quá trình xử lý nước.

Tuy nhiên, kể từ ngày 09/02/2026, theo Thông tư 44/2025/TT-BNNMT, QCVN 07:2025/BTNMT chính thức có hiệu lực với vai trò là quy chuẩn kỹ thuật quốc gia mới về ngưỡng chất thải nguy hại, thay thế toàn bộ các quy chuẩn nêu trên.

Sự thay đổi này đặt ra một vấn đề thực tiễn mà nhiều doanh nghiệp đang quan tâm:
Khi các quy chuẩn cũ không còn hiệu lực, việc phân định bùn thải phải được thực hiện như thế nào để phù hợp với QCVN 07:2025/BTNMT và đảm bảo tuân thủ đúng quy định pháp luật hiện hành?

Nguyên tắc phân định "An toàn tối đa"

Quy chuẩn mới đặt ra các tiêu chuẩn rất chặt chẽ để hạn chế tác động xấu đến môi trường:

• Chỉ cần một thông số vượt ngưỡng: Một chất thải chỉ cần có ít nhất một tính chất hoặc một thành phần nguy hại vượt ngưỡng quy định tại Bảng 1, Bảng 2 hoặc Bảng 3 là đã bị phân định là CTNH.

• Dòng thải không ổn định: Nếu kết quả phân tích cho thấy tính chất/thành phần nguy hại lúc vượt ngưỡng, lúc không, doanh nghiệp buộc phải phân định chung dòng chất thải đó là CTNH, trừ khi thực hiện phân định riêng cho từng lô hàng.

Nguyên tắc phân định và quản lý bùn thải công nghiệp theo QCVN 07:2025/BTNMT

Theo Danh mục chất thải ban hành kèm Thông tư 02/2022/TT-BTNMT, ví dụ trường hợp bùn thải từ hệ thống xử lý nước thải công nghiệp (mã 12 06 05) được ký hiệu là “KS” chất thải công nghiệp phải kiểm soát và không phải là chất thải nguy hại mặc định (NH).

Tuy nhiên, bùn thải mang mã “KS” chỉ được xác định không phải là chất thải nguy hại khi có kết quả phân định phù hợp.

Theo QCVN 07:2025/BTNMT, bùn thải sẽ bị phân định là chất thải nguy hại (CTNH) nếu chỉ cần có ít nhất một tính chất nguy hại hoặc một thành phần nguy hại vượt ngưỡng quy định tại các Bảng 1, 2 hoặc 3 của quy chuẩn này. Khác với quy chuẩn cũ QCVN 50:2013/BTNMT (yêu cầu vượt đồng thời 2 ngưỡng), quy chuẩn QCVN 07:2025/BTNMT quy định chỉ cần vượt một trong các ngưỡng sẽ được xem là CTNH.

Đáng lưu ý, quy chuẩn cũng quy định rõ nguyên tắc quản lý: mọi chất thải thuộc nhóm “KS” khi chưa chứng minh được không phải là CTNH thì phải được quản lý theo quy định đối với CTNH. Điều này đồng nghĩa với việc, trong giai đoạn chưa có kết quả phân định, việc doanh nghiệp quản lý bùn thải theo hướng nghiêm ngặt ngay từ đầu là hoàn toàn phù hợp với yêu cầu pháp lý. Trong trường hợp này, trách nhiệm của chủ nguồn thải cần phải thực hiện quan trắc, phân tích tối thiểu 01 lần trong suốt quá trình hoạt động để phân định chất thải.

Quy trình lấy mẫu cho dòng thải thường xuyên

Để xác định bùn thải có nguy hại hay không, doanh nghiệp cần đối chiếu với các ngưỡng định lượng về tính chất và thành phần nguy hại đặc trưng.

Vì bùn thải từ HTXLNT thường phát sinh liên tục và có tính lặp lại, quy trình lấy mẫu để phân định phải đảm bảo tính đại diện cao nhất:

• Thời gian lấy mẫu: Phải lấy vào ít nhất 03 ngày khác nhau,.

• Thời điểm lấy mẫu: Mỗi ngày phải lấy tại các thời điểm khác nhau (đầu, giữa và cuối của một ca hoặc mẻ hoạt động).

• Phương pháp: Tại mỗi thời điểm, lấy ít nhất 03 mẫu ngẫu nhiên ở các vị trí khác nhau, sau đó trộn đều các mẫu của từng ngày thành 01 mẫu đại diện cho ngày đó để phân tích.

• Giá trị so sánh: Sử dụng giá trị trung bình kết quả phân tích mẫu của 03 ngày để so sánh với ngưỡng CTNH.

Trách nhiệm hậu kiểm và lưu trữ của doanh nghiệp

• Đơn vị thực hiện: Việc lấy mẫu và phân tích phải được thực hiện bởi tổ chức đã được cấp Giấy chứng nhận đủ điều kiện hoạt động dịch vụ quan trắc môi trường.

• Lưu giữ hồ sơ: Doanh nghiệp phải lưu giữ kết quả phân tích, phân định chất thải trong thời hạn tối thiểu là 05 năm để phục vụ kiểm tra.

• Phân định lại: Bắt buộc phải thực hiện lại nếu doanh nghiệp có thay đổi về công nghệ sản xuất, nguyên liệu, nhiên liệu hoặc hóa chất sử dụng dẫn đến thay đổi tính chất bùn thải.

Vì sao doanh nghiệp cần phân tích và phân định bùn thải?

Bùn thải từ hệ thống xử lý nước thải cần được phân tích kiểm nghiệm cụ thể, để xem xét phân định bùn thải có chứa các thành phần nguy hại như các kim loại nặng, dầu mỡ, các dung môi tiềm ẩn các yếu tố tác động xấu đến môi trường, từ đó đưa ra các biện pháp thu gom và xử lý hợp lý theo chất thải nguy hại hoặc chất thải rắn thông thường.

Theo Điều 29 Nghị định 45/2022/NĐ-CP, hành vi vi phạm trong quản lý chất thải nguy hại có thể bị xử phạt ở nhiều mức khác nhau. Cụ thể:

• Phạt tiền từ 10 – 20 triệu đồng đối với các trường hợp không thu gom, lưu giữ chất thải nguy hại đúng quy định; không lưu trữ, quản lý chứng từ chất thải nguy hại; không cung cấp đầy đủ hồ sơ, tài liệu phục vụ công tác thanh tra, kiểm tra của cơ quan có thẩm quyền.

• Phạt tiền từ 40 – 50 triệu đồng đối với hành vi không thực hiện phân định, phân loại chất thải nguy hại theo mã, danh mục và ngưỡng quy định; xác định sai khối lượng, chủng loại chất thải nguy hại; không khai báo hoặc khai báo không đúng thông tin về chất thải nguy hại theo yêu cầu pháp luật.

Lưu ý: Mức phạt tiền nêu trên áp dụng đối với cá nhân vi phạm, trường hợp tổ chức vi phạm thì mức phạt tiền gấp 02 lần.

Vì vậy, việc thực hiện phân tích và lập báo cáo kết quả phân định bùn thải nhằm xác định rõ các thành phần, tính chất nguy hại phát sinh trong quá trình sản xuất không chỉ là yêu cầu tuân thủ quy chuẩn mới, mà còn giúp doanh nghiệp kiểm soát tốt hơn quá trình vận hành, chủ động xây dựng phương án thu gom, lưu giữ và xử lý phù hợp, qua đó hạn chế rủi ro ô nhiễm và đảm bảo công tác quản lý bùn thải đúng quy định của pháp luật về bảo vệ môi trường.

Tuy nhiên, việc phân định và phân loại chất thải không chỉ dừng lại ở việc lấy mẫu phân tích, mà là một quá trình đòi hỏi sự hiểu đúng quy chuẩn, nắm rõ đặc điểm phát sinh chất thải và đánh giá chính xác các ngưỡng nguy hại theo quy định hiện hành.

Trong bối cảnh QCVN 07:2025/BTNMT đã thay đổi nguyên tắc phân định theo hướng chặt chẽ hơn, doanh nghiệp cần được rà soát cụ thể hồ sơ, kết quả phân tích và điều kiện phát sinh thực tế để xác định liệu có thuộc trường hợp phải phân định lại hay không, cũng như lựa chọn phương án quản lý bùn thải phù hợp, tránh rủi ro pháp lý trong quá trình hoạt động.

Nanoen sẵn sàng hỗ trợ doanh nghiệp tư vấn phân định, đánh giá lại bùn thải theo quy chuẩn mới, cũng như đồng hành trong việc xây dựng phương án quản lý chất thải đúng quy định và phù hợp với thực tế vận hành của từng cơ sở.

Hãy liên hệ với Nanoen qua hotline 0941 777 519 - 0907 803 678 - 0901 229 798 để được hỗ trợ MIỄN PHÍ.

Đơn vị tư vấn hồ sơ môi trường uy tín và nhanh chóng tại Đồng bằng Sông Cửu Long

Nanoen là đơn vị hoạt động trong lĩnh vực môi trường, trong suốt thời gian hoạt động, Nanoen đã nhận được sự tin tưởng của khách hàng vì sự trung thực, tận tâm và trách nhiệm đối với khách hàng và sản phẩm của công ty.

Bên cạnh việc cung cấp các gói dịch vụ tư vấn môi trường, Nanoen còn chuyên cung cấp các dịch vụ thiết kế thi công, vận hành hệ thống xử lý môi trường, cung cấp vi sinh, đào tạo vận hành hệ thống xử lý nước thải theo yêu cầu của doanh nghiệp…

Chúng tôi cam kết mang đến những sản phẩm/dịch vụ tối ưu nhất, nhằm đáp ứng đầy đủ các nhu cầu của doanh nghiệp.

Nanoen

CÔNG TY TNHH XÂY DỰNG - CÔNG NGHỆ MÔI TRƯỜNG NANO

Địa chỉ: 661E/29 đường Võ Văn Kiệt, phường Long Tuyền, thành phố Cần Thơ

Hotline: 0941.777.519 - 0907.803.678 - 0907.686.717

Email: nanoentech@gmail.com

Facebook: www.facebook.com/nanoentech